Wat wil Macropa?

De huidige toestand

Wetenschappelijk onderzoek is essentieel voor vooruitgang. Dat is in het verleden zo geweest, maar dat geldt in de huidige tijd nog sterker. Investeren in wetenschappelijk onderzoek is dus een noodzaak. Dat wordt in Den Haag ook onderkend.

De nota Wetenschapsbudget 2004 opent immers met de zin:

“Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis als Nederland wil bijdragen aan de Europese ambitie de meest concurrerende economie van de wereld te worden.”

Het model dat Den Haag in gedachten heeft is ook duidelijk:

“Zeker nu onze economie er slecht voor staat moeten we het vermogen van ons land om innovatieve kennis te produceren en te benutten met kracht versterken. […] Doel daarvan is dat het Europese onderzoek de competitie met Amerika aankan, door concentratie in grotere centra, specialisatie op de terreinen waar een land in excelleert, en onbelemmerde mobiliteit van onderzoekers.”

Nederland moet worden omgebouwd tot een grote welvaart- producerende machine. Als het apparaat klaar is stop je er aan de ene kant het magische mengsel ‘kennis en innovatie’ in en dan stroomt er aan de andere kant puur goud uit. En wie zijn de alchemisten die het mengsel moeten brouwen: de wetenschappers. Hiermee is economie formeel de lat geworden waar langs wetenschappelijk onderzoek voortaan gelegd moet worden. Wie geld wil om onderzoek te doen zal voortaan moeten aantonen dat de kennis en innovatie die ‘geproduceerd’ wordt het benodigde rendementsgehalte heeft voor de productie van welvaart.

De Stichting Macropa Foundation vindt dit niet voldoende

  1. Er wordt geheel voorbij gegaan aan de essentie van onderzoek. Het verleden heeft talloze malen bewezen dat echte vernieuwing afhankelijk is van diversiteit en schijnbare chaos. Dat kun je niet stroomlijnen en standaardiseren. Een mislukt experiment kan het begin zijn van geheel nieuw inzicht. Maar dan moet de wetenschapper wel de gelegenheid krijgen dit nieuwe inzicht te ontwikkelen. Zouden Röntgen, Fleming of de Curies in deze tijd hun ontdekkingen ook hebben kunnen doen? Wij denken van niet.
  2. Als je alleen investeert in zaken waar je goed in bent (en dan liefst ook nog in de vorm van grootschalige onderzoeksprojecten) en als je vergeet hoe belangrijk het is goed te worden op onbekende terreinen, dan droogt de kennis-economie op. Er is na verloop van tijd geen input meer van nieuwe kennis. Het goud houdt dan op te stromen.
  3. Je onderzoeksbeleid afstemmen op economische output kan de welvaart op bepaalde terreinen vergroten. Maar hoe zit het met het welzijn? Werken aan ziekten die niet zoveel voorkomen is per definitie onrendabel. Moet dat type onderzoek gestopt worden? Hoe vertel je dat aan de betreffende patiënten?

Wat wil Macropa dan wel?

Macropa wil onderzoekers de mogelijkheid geven om zonder vooropgesteld economisch doel een hypothese of pril idee uit te werken. Macropa wil een voorbeeld stellen, wil laten zien dat het financieren van zeer pril onderzoek wel degelijk kan leiden tot toekomstige bruikbare vernieuwing.